Subakromiyal Sıkışma Sendromu
Akromiyonun altındaki dar boşlukta rotator manşet ve bursanın sıkışmasına bağlı omuz ağrısının tedavisi
Genel Bilgiler
Subakromiyal sıkışma sendromu (impingement); subakromiyal aralıktaki yapıların (özellikle supraspinatus tendonu ve subakromiyal bursa) akromiyonun alt yüzeyi ve humerus başı arasında sıkışıp irrite olmasıdır. Özellikle baş üstü aktivitelerde ağrı, hareket kısıtlılığı ve kuvvet kaybına yol açar. En sık 40 yaş üstü hastalarda, baş üstü çalışanlarda (boyacı, marangoz) ve tekrarlayan baş üstü hareketleri yapan sporcularda (yüzücü, tenisçi, voleybolcu, beyzbolcu) görülür. Tedavi edilmediğinde rotator manşet kısmi yırtıklarına ve ileride tam kat yırtıklara ilerleyebilir.
Omuz Eklemi ve Subakromiyal Aralık Anatomisi
Omuz; üst kol kemiğinin başı (humerus başı), kürek kemiğindeki sığ yuva (glenoid) ve çatı kemiği (akromiyon) ile köprücük kemiğinin (klavikula) oluşturduğu kompleks bir bölgedir. Akromiyon ile humerus başı arasındaki dar boşluğa 'subakromiyal aralık' adı verilir.
Bu aralıkta supraspinatus tendonu (rotator manşetin en üst tendonu), subakromiyal bursa (kayganlaştırıcı sıvı kesesi), bisepsin uzun başı tendonu ve korakoakromiyal ligaman bulunur. Sağlıklı omuzda bu yapılar serbestçe hareket eder; aralığın daralması (impingement) veya yumuşak dokuların kalınlaşması (bursit) sıkışmaya neden olur.
Yapısal (Kemik) Nedenler
- Akromiyon şekli (Bigliani sınıflandırması): Tip I (düz), Tip II (eğri), Tip III (kancalı/hooked) — Tip III sıkışmaya en yatkın
- Akromiyondaki osteofit (kemik çıkıntı): Tipik olarak alt yüzeyde, önde gelişir
- Akromiyoklaviküler eklem altında osteofitler veya kireçlenme
- Os acromiale: Akromiyonun gelişim sırasında kemikleşmesinin tamamlanmaması; sıkışma riskini artırır
Fonksiyonel Nedenler
- Rotator manşet zayıflığı: Humerus başı yukarı sıkışır, subakromiyal aralık daralır
- Skapular diskinezi: Kürek kemiğinin yanlış pozisyonlanması sıkışmayı artırır
- Posterior kapsül sıkılığı: Humerus başını öne ve yukarı iterek sıkışmaya yol açar
- Postür bozukluğu: Yuvarlak omuz, baş ileri pozisyonu
Yumuşak Doku Nedenleri
- Subakromiyal bursit: Bursanın kalınlaşması ve iltihaplanması
- Supraspinatus tendinopatisi / tendiniti: Tendonda dejeneratif değişiklikler veya iltihaplı kalınlaşma
- Kalsifik tendinit: Tendon içinde kalsiyum kristallerinin birikimi (akut alevlenmelerde şiddetli ağrı)
- Rotator manşet parsiyel yırtığı: Sıkışma ve yırtık birbirini besleyen kısır döngü yaratır
Neer Evrelendirmesi
- Evre I: Ödem ve hemoraji (genç hasta, geri dönüşlü) — konservatif tedaviye yanıt iyi
- Evre II: Fibrozis ve tendinit (25 - 40 yaş)
- Evre III: Kemik değişiklikleri ve tendon yırtığı (40 yaş üstü) — cerrahi sıklıkla gerekir
Belirtiler
- Omuz dış-üst ağrısı: özellikle gece ve etkilenen omuz üstüne yatınca artar
- Baş üstü aktivitelerde ağrı: saç tarama, çamaşır asma, raftan eşya alma
- Painful arc: kolu yana kaldırırken 60° - 120° arasında ağrı
- Sıkışma hissi: hareket sırasında takılma, kilitleme
- Güç kaybı: özellikle kolu kaldırma ve dış rotasyonda
- Krepitasyon: hareketle birlikte çıtırtı veya takılma sesi
- Uyku bozukluğu: gece ağrısı en geç gerileyen şikayettir
- Spora özgü performans düşüşü: atış, servis ve baş üstü hareketlerde
Tanı Yöntemleri
Ayrıntılı öykü, fizik muayene ve görüntülemeyle konur. Hastanın mesleği (özellikle baş üstü çalışanlar), sportif aktiviteleri, ağrı süresi ve karakteri, gece ağrısı, geçirilmiş omuz yaralanmaları ve eşlik eden hastalıklar sorgulanır.
Fizik muayenede aktif/pasif hareket açıklığı, painful arc, sıkışma testleri (Neer, Hawkins-Kennedy), rotator manşet kuvvet testleri (Jobe/empty can — supraspinatus; dış rotasyon — infraspinatus; lift-off — subskapularis), AC eklem hassasiyeti, skapular diskinezi ve nörovasküler muayene yapılır. Tanıyı doğrulamak için subakromiyal lidokain enjeksiyon testi kullanılabilir.
Düz grafi ilk basamak görüntülemedir; AP, supraspinatus outlet ve aksiller grafiler standarttır. Ultrason; rotator manşet ve subakromiyal bursa değerlendirmesi için pratik ve dinamik bir yöntemdir. MR; supraspinatus tendinopatisi, parsiyel veya tam kat yırtıklar, subakromiyal bursit, AC eklem artriti ve eşlik eden glenohumeral patolojilerin değerlendirilmesinde altın standarttır.
Konservatif (Cerrahi Dışı) Tedavi
Hastaların büyük çoğunluğu (%60) konservatif tedaviye yanıt verir. Tipik adaylar: yeni başlayan veya kısa süreli şikayetler; rotator manşet tam kat yırtığı olmayan olgular; cerrahi riski yüksek hastalar.
- Aktivite modifikasyonu: Baş üstü aktivitelerden kaçınma, mesleki düzenleme
- NSAİİ (nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar)
- Soğuk uygulama / buz
- Fizik tedavi: Rotator manşet güçlendirme, skapular stabilizasyon, posterior kapsül germe, postür düzeltme — en önemli unsurdur
- Subakromiyal kortizon enjeksiyonu: Tanısal ve tedavi edici; en çok 2 - 3 kez tekrarlanır
- PRP (trombositten zengin plazma) enjeksiyonu — seçilmiş vakalarda
- Kalsifik tendinitte: USG eşliğinde aspirasyon / iğne fenestrasyonu
- Postür ve ergonomi düzenlemesi
Cerrahi Tedavi
En az 3 - 6 ay konservatif tedaviye yanıt vermeyen, semptomları yaşam kalitesini belirgin etkileyen veya eşlik eden patolojiler (belirgin osteofit, AC artriti, parsiyel manşet yırtığı) saptanan hastalarda planlanır.
Cerrahi tedavinin temelini artroskopik subakromiyal dekompresyon (ASD) ve akromiyoplasti (Neer prosedürü) oluşturur. Gerektiğinde eş zamanlı işlemler (bursektomi, distal klavikula eksizyonu, kalsifik birikim çıkarılması, rotator manşet onarımı) eklenir.
Avantajları
En önemli avantaj subakromiyal aralığın genişletilmesi ve tendonlar üzerindeki sıkışmanın kalıcı olarak giderilmesidir. Konservatif tedaviye yanıt vermeyen kronik ağrı düzelir, fonksiyonel hareket açıklığı geri kazanılır ve tedavi edilmediğinde rotator manşet yırtığına ilerleme riski azalır.
- Artroskopik teknik minimal invazivdir; küçük kesiler (3 - 4 portal, her biri yaklaşık 5 mm), daha az ağrı, daha düşük enfeksiyon riski ve daha hızlı iyileşme
- Doğrudan görüş ile tanı: Artroskopi MR'da görünmeyen kısmi rotator manşet yırtıklarını ve glenohumeral patolojileri direkt görmeyi sağlar; aynı seansta tedavi edilebilir
- Erken hareket: Genellikle ameliyatın ertesi günü pasif hareket egzersizleri başlar; eklem sertliği azalır
- Cerrahi süre: Artroskopik subakromiyal dekompresyon 30 - 60 dakika; eşlik eden işlemlerle 60 - 90 dakika
- Çoğu hasta günübirlik (aynı gün taburculuk)
- Açık akromiyoplastiye göre daha az yara izi, daha az ağrı ve daha hızlı iyileşme
Dezavantajları
- Cerrahiye özgü riskler: yara yeri enfeksiyonu, derin enfeksiyon, sinir yaralanması (özellikle aksiller sinir), anesteziye bağlı nadir komplikasyonlar
- 4 - 6 hafta süreyle omuz askısı (sling) takmanız önerilir; bu sürede aktif kol kullanımı sınırlıdır
- Donuk omuz (adeziv kapsülit): Cerrahiye rağmen veya cerrahi sonrası gelişebilir; özellikle diyabetlilerde sıktır
- Heterotopik ossifikasyon (yumuşak dokuda kemikleşme; nadir)
- Yetersiz dekompresyon: Cerrahide yeterli kemik çıkarılmazsa şikayetler devam edebilir
- Aşırı dekompresyon: Çok fazla akromiyon kemiği çıkarılırsa deltoid yapışma noktasında zayıflık veya anterosuperior escape riski
Neden Cerrahi Tedavi
Subakromiyal sıkışma sendromu tedavi edilmediğinde rotator manşet tendonlarında kalıcı dejenerasyon, parsiyel yırtıklar ve uzun dönemde tam kat yırtıklara ilerleme görülür. Tam kat yırtık geliştiğinde tendon geri çekilir, kas atrofisi ve yağ infiltrasyonu gelişir; bu durumda tendon rekonstrüksiyonu daha zor ve sonuçları daha kötü olur.
Erken cerrahi dekompresyon sıkışmayı ortadan kaldırır, tendonun iyileşme ortamını iyileştirir ve uzun dönemde tendon hasarının ilerlemesini önler. Konservatif tedaviye yanıt vermeyen olgularda zamanında cerrahi tercih edilir.
Kimlere Uygulanır
Cerrahi tedavi; en az 3 - 6 ay konservatif tedaviye (fizik tedavi, NSAİİ, en az 1 - 2 subakromiyal enjeksiyon) yanıt vermeyen hastalarda uygulanır.
- Gece ağrısı ve fonksiyonel kısıtlılık yaşayan, baş üstü aktivite gerektiren meslek sahipleri (boyacı, marangoz)
- Baş üstü sporcular (yüzücü, tenisçi, beyzbolcu, voleybolcu)
- MR'da yapısal anomali (Tip III akromiyon, belirgin osteofit, AC eklem osteofiti, parsiyel rotator manşet yırtığı, kalsifik tendinit) saptanan hastalar
- Subakromiyal kortizon enjeksiyonuna geçici ama belirgin yanıt veren ancak şikayetleri tekrarlayan olgular
- Genç hastalarda fonksiyonel sıkışma (skapular diskinezi, postür) düzeltilmeden cerrahi tercih edilmez
Beklenen Sonuçlar
Doğru endikasyon ve uyumlu rehabilitasyon ile artroskopik subakromiyal dekompresyon sonuçları iyidir. Hastaların %85 - 90'ı belirgin ağrı azalması ve fonksiyonel iyileşme bildirir. Çoğu hasta günlük aktivitelere 6 - 12 haftada, sportif aktivitelere 4 - 6 ayda döner. Eşlik eden rotator manşet onarımı yapıldığında iyileşme süresi uzar (6 - 12 ay).
Sonuçları olumsuz etkileyen faktörler: sigara kullanımı, diyabet, ileri yaş, geniş rotator manşet yırtığı eşliği, başarısız önceki cerrahi ve eşlik eden donuk omuz hastalığı.
Cerrahi Teknik & İlk 3 Hafta
Subakromiyal sıkışma sendromu tedavisinde iki ana yaklaşım vardır: konservatif (fizik tedavi, NSAİİ, enjeksiyon) ve cerrahi (artroskopik subakromiyal dekompresyon — ASD). Tedavi seçimi şikayetlerin süresi, ağrının şiddeti, fonksiyonel kısıtlılık ve eşlik eden patolojilere göre yapılır.
Konservatif Tedavi
Subakromiyal sıkışma sendromunda her zaman ilk basamaktır.
- Aktivite modifikasyonu: Ağrıyı tetikleyen baş üstü hareketlerden kaçınma; mesleki ergonomik düzenleme
- NSAİİ ve gerekirse kısa süreli ağrı kesici tedavi
- Buz uygulaması (günde 3 - 4 kez 15 - 20 dakika)
- Yapılandırılmış fizik tedavi (6 - 12 hafta): Posterior kapsül germe, rotator manşet güçlendirme, skapular stabilizasyon ve postür düzeltme egzersizleri — başarının temel direklerinden biri
- Subakromiyal kortizon enjeksiyonu (en çok 2 - 3 kez; aralarda en az 3 ay olmalı)
- PRP enjeksiyonu seçilmiş tendinit vakalarında
- Kalsifik tendinit varsa: USG eşliğinde aspirasyon ve lavaj
- Postür ve ergonomi düzenlemesi (özellikle masa başı çalışanlar için)
Cerrahi Tedavi - Genel Bilgiler
Cerrahi tedavi; genel anestezi (sıklıkla interskalen blok eşliğinde) altında yapılır. İnterskalen blok ameliyat sonrası ilk 12 - 24 saat ağrı kontrolünde etkilidir. Çoğu hasta günübirlik yapılır. Ameliyat öncesi planlama için röntgen ve MR incelenir; enfeksiyon profilaksisi için antibiyotik verilir.
- Süre: İzole ASD 30 - 60 dakika; eşlik eden işlemlerle (bursektomi, distal klavikula eksizyonu, kalsifik birikim çıkarılması, rotator manşet onarımı) 60 - 120 dakika
- Anestezi: Genel anestezi + interskalen blok
- Hastane Yatışı: Çoğu vaka günübirlik; manşet onarımlı vakalarda 1 gün yatış olabilir
Pozisyon ve Cerrahi Yaklaşım
Hasta yarı oturur (beach-chair) veya yan yatar pozisyonda yatırılır. Yan yatar pozisyonda kol traksiyon askısı ile asılır. Sterilizasyon ve örtüm sonrası 3 - 4 küçük portal (her biri 5 - 6 mm) açılır:
- Posterior portal: Görme (kamera) portali; humerus başı ile akromiyon arasından girilir
- Anterolateral / lateral portal: Çalışma portali; subakromiyal aralığa traşlayıcı ve aletlerin sokulması için
- Anterior portal: Ek görme veya çalışma portali
- Bazı vakalarda Wilmington veya akromiyon arkası ek portaller eklenir
1. Tanısal Glenohumeral Artroskopi
- İlk basamak: Posterior portalden artroskop glenohumeral ekleme sokulur
- Eklem içi yapılar sistematik incelenir: labrum, biceps tendonu (uzun başı), kıkırdak yüzeyler, rotator manşetin alt yüzeyi (özellikle supraspinatusun parsiyel artiküler yüzeyli yırtıkları için)
- Eşlik eden patolojiler (SLAP lezyon, kıkırdak hasarı, biceps tendiniti) belirlenir
2. Subakromiyal Aralığa Geçiş ve Bursektomi
- Artroskop subakromiyal aralığa yönlendirilir
- Hipertrofik subakromiyal bursa ("bursit") traşlayıcı / shaver ile çıkarılır; bu işlem subakromiyal aralığın net görüntülenmesi için zorunludur
- Bursektomi tek başına bile bazı hastalarda belirgin rahatlama sağlayabilir
3. Akromiyoplasti (Neer Prosedürü)
- Akromiyonun alt yüzeyindeki osteofit ve eğri/hooked kısımları yüksek hızlı tıraşlayıcı (burr) ile çıkarılır
- Amaç: Tip III (kancalı) veya Tip II (eğri) akromiyonu Tip I (düz) hale getirmek
- Korakoakromiyal ligamanın alt yüzü genellikle korunur veya minimal serbestleştirilir; tamamen kesilmesi anterosuperior instabiliteye yol açabilir
- Modern eğilim: Konservatif (minimal) akromiyoplasti; aşırı kemik çıkarmaktan kaçınmak (deltoid yapışmasını korumak için)
4. Eşlik Eden İşlemler (Endikasyona Göre)
- Distal klavikula eksizyonu (Mumford prosedürü): Eşlik eden AC eklem artriti varsa distal klavikula 5 - 8 mm rezeke edilir
- Kalsifik birikim çıkarılması: Kalsifik tendinit eşliğinde tendondan kalsiyum birikimi temizlenir; ardından mikrokırık veya tendon onarımı eklenebilir
- Rotator manşet onarımı: Parsiyel veya tam kat yırtık saptanırsa aynı seansta sütur ankor ile onarılır
- Biceps tendonu işlemi (tenotomi veya tenodez): Biceps uzun başı patolojisi varsa
- Labrum onarımı (SLAP onarımı): SLAP lezyonu varsa
- Os acromiale fiksasyonu veya parsiyel eksizyonu: Sıkışmaya neden oluyorsa
Tespit Materyali (İmplant) Seçenekleri
İzole subakromiyal dekompresyon işleminde implant kullanılmaz. Eşlik eden işlemlerde aşağıdaki materyaller kullanılabilir:
- Sütur ankorlar (eriyebilir veya titanyum; rotator manşet ve labrum onarımı için)
- Biceps tenodez vidaları veya sütur ankor (biceps tenodezi için)
- Os acromiale fiksasyonunda kanüllü vidalar (nadir endikasyon)
Taburculuk Bilgileri
Çoğu hasta aynı gün taburcu olur; eşlik eden rotator manşet onarımı veya kompleks işlemlerde 1 gün yatış olabilir. Ameliyat sonrası omuz askısı (sling) ile sabitlenir. İzole subakromiyal dekompresyonda sling birkaç gün - 2 hafta kullanılırken, rotator manşet onarımı eklendiyse 4 - 6 hafta tam zamanlı kullanım gerekir.
Taburculuk öncesi fizyoterapist; sling takma-çıkarma, sarkaç (Codman) egzersizleri, dirsek-el bileği-parmak hareket egzersizleri, ağrı yönetimi ve günlük transferleri öğretir. İzole ASD sonrası pasif ve aktif yardımlı omuz hareket egzersizleri genellikle ilk 1 - 7 gün içinde başlatılır; manşet onarımı eklendiyse hareket protokolü daha kısıtlıdır.
Taburculuk sonrası günde 3 - 4 kez 15 - 20 dakika buz uygulanması önerilir. Ağrı kesici, antiinflamatuar ve mide koruyucu reçete edilir. Omuz cerrahisinde kan sulandırıcı rutin verilmez. Pansumanlar düzenli yenilenir; ilk 10 - 14 gün yarayı ıslatmamak önemlidir; dikişler 10 - 14. günde alınır. Uyku için yarı oturur pozisyon ilk haftalarda ağrıyı azaltır.
Ameliyat Sonrası Erken Dönem (İlk 3 Hafta)
Bu dönemde amaç; yara iyileşmesini sağlamak, ödemi kontrol etmek, ağrıyı yönetmek, dirsek-el bileği-parmak hareketlerini korumak, kas atrofisini en aza indirmek ve omuz sertliği (donuk omuz) gelişimini önlemektir. Her hafta kontrole gelmeniz önerilir.
- Yara takibi: Akıntı, ileri derecede kızarıklık, ısı artışı veya yara kenarında açılma takip edilir. İlk 10 - 14 gün yarayı ıslatmamak önemlidir
- Sling kullanımı: İzole ASD sonrası birkaç gün - 2 hafta; rotator manşet onarımı eklendiyse 4 - 6 hafta tam zamanlı (uyurken bile çıkarılmaz). Aktif kol kaldırma ilk haftalarda yasaktır
- Erken pasif hareket: Donuk omuz gelişimini önlemek için cerrahın izniyle ilk 1 - 7 gün içinde pasif sarkaç (Codman) ve nazik pasif fleksiyon-dış rotasyon egzersizlerine başlanır; günde 3 - 4 kez tekrar edin
- Dirsek, el bileği ve parmak hareketleri: Sling içerisinde günde 3 - 4 kez yapılır; ödemi azaltır ve uzak eklemlerde sertliği önler
- Ağrı: İnterskalen blok etkisi geçtikten sonra reçete edilen ilaçlar, buz ve uygun yatış pozisyonu (yarı oturur) ağrıyı kontrol eder. Gece ağrısı en geç gerileyen şikayettir
- Sinir takibi: Aksiller sinir omuz cerrahisinde risk altındadır; deltoid dış-üst kısmında his ve deltoid kasılması kontrol edilir
Kontroller
- 10 - 14. gün: dikiş alımı
- 4 - 6. hafta: hareket ve aktivite ilerletme
- 3. ay: fonksiyonel kontrol
- 6. ay ve gerekirse 1. yıl takibi
Riskler & Komplikasyonlar
Artroskopik subakromiyal dekompresyon modern omuz cerrahisinin en güvenli işlemlerinden biridir; ciddi komplikasyon oranı %1'in altındadır. Yine de her cerrahi belirli riskler taşır.
Konservatif Tedaviye Özgü Riskler
- NSAİİ yan etkileri: Mide kanaması, böbrek/karaciğer fonksiyon bozukluğu, kardiyovasküler riskler
- Tekrarlayan subakromiyal kortizon enjeksiyonu: Tendon zayıflığı, lokal cilt değişiklikleri, kan şekeri yükselmesi (diyabetlilerde), enfeksiyon (çok nadir)
- Geç tanı / tedavi: Rotator manşet kısmi yırtığının tam kat yırtığa ilerlemesi
- Donuk omuz (adeziv kapsülit) gelişimi: Hareket kısıtlılığı ve uzun süreli ağrı
- Yaşam kalitesinde uzun süreli düşüş
Cerrahi Tedaviye Özgü Riskler — Sık Görülenler (%5 Altı)
- Yüzeyel yara yeri enfeksiyonu (genellikle antibiyotikle tedavi edilir)
- Ameliyat sonrası ağrı, şişlik ve geçici morarmalar
- Portal yerinde geçici uyuşma veya hassasiyet
- Anesteziye bağlı bulantı, baş dönmesi gibi geçici şikayetler
- İnterskalen blok sonrası geçici uyuşma; çok nadiren diyafram paralizisi
- Geçici omuz sertliği — düzenli fizik tedavi ile düzelir
Cerrahi Tedaviye Özgü Riskler — Daha Nadir Görülenler
- Derin enfeksiyon: %0,5 - 2; revizyon, irrigasyon ve uzun süreli antibiyotik gerektirebilir; en sık etken Cutibacterium acnes
- Sinir yaralanması: Aksiller sinir omuz cerrahisinde en sık risk altındaki sinir; deltoid dış-üst kısmında uyuşma veya deltoid zayıflığı gelişebilir
- Brakiyal pleksus elementlerinde geçici / kalıcı yaralanma (özellikle yan yatar pozisyonda traksiyon nedeniyle)
- Damar yaralanması (çok nadir)
- Sıvı ekstravazasyonu: Artroskopi sırasında subakromiyal alana yüksek basınçlı sıvı kaçışı; çevre yumuşak doku şişliği, nadiren havayolu basısı
- Derin ven trombozu (DVT) — üst ekstremitede çok nadir
Cerrahiye Özgü Komplikasyonlar
- Yetersiz dekompresyon: Yeterli kemik çıkarılmaması nedeniyle şikayetlerin devam etmesi; revizyon gerekebilir
- Aşırı dekompresyon: Çok fazla akromiyon kemiği çıkarılması sonucu deltoid yapışma noktası zayıflığı
- Anterosuperior escape: Akromiyon ve korakoakromiyal ligamanın yetersizliği sonucu humerus başının yukarı kaçışı (özellikle eşlik eden manşet yırtığı varsa)
- Akromiyon stres kırığı (çok nadir)
- Donuk omuz (adeziv kapsülit): Cerrahi sonrası %5 - 10 hastada; özellikle diyabetlilerde sıktır. Tedavi: yoğun fizik tedavi, intraartiküler enjeksiyon, ileri vakalarda manipülasyon veya artroskopik kapsüler gevşetme
- Heterotopik ossifikasyon: Yumuşak dokuda kemikleşme; hareket kısıtlılığına yol açabilir; nadir
Şikayetlerin Devam Etmesi / Geri Gelmesi
- Yanlış tanı: Asıl sebep skapular diskinezi, servikal radikülopati veya başka bir sorun ise cerrahi başarısız olur
- Eşlik eden patolojinin tedavi edilmemesi (örn. atlanmış rotator manşet yırtığı)
- Aşırı travmatik veya mesleki yüklenme (yetersiz aktivite modifikasyonu)
Riski Artıran Faktörler
- Sigara kullanımı (yara iyileşmesi, donuk omuz ve enfeksiyon riskini artırır)
- Kontrolsüz diyabet (donuk omuz ve enfeksiyon riski)
- İmmün baskılayıcı tedaviler ve romatolojik hastalıklar
- İleri yaş; önceki omuz cerrahisi
- Eşlik eden boyun (servikal) sorunları
- Aktif veya yeni iyileşmiş enfeksiyon (diş, üriner sistem, cilt)
- Rehabilitasyon programına uyumsuzluk
Hemen Doktorunuzu Arayın
- Ani artan ağrı veya şişlik
- 38 °C üzeri ateş
- Yara yerinden akıntı, kötü koku ya da yarada açılma
- Kolda, omuzda veya elde uyuşma, karıncalanma veya kuvvet kaybı
- Ellerde veya parmaklarda morarma, soğukluk veya solukluk
- Nefes darlığı veya göğüs ağrısı
- Boyun veya yüzde belirgin şişlik (sıvı ekstravazasyonu şüphesi)
Uzun Dönem Sonuçlar
Doğru endikasyon ve uyumlu rehabilitasyon ile artroskopik subakromiyal dekompresyon sonuçları iyidir. Hastaların %75 - 90'ı belirgin ağrı azalması ve fonksiyonel iyileşme bildirir; 5 - 10 yıllık takiplerde hasta memnuniyeti yüksektir.
Sonuçları olumsuz etkileyen faktörler: eşlik eden boyun kaynaklı patoloji veya skapular diskinezi, eşlik eden büyük rotator manşet yırtığı, sigara, diyabet, ileri yaş ve rehabilitasyon programına uyumsuzluk. Eşlik eden rotator manşet onarımı yapıldığında uzun dönem sonuçlar büyük ölçüde manşet iyileşmesine bağlıdır. Postoperatif fizik tedavi, postür ve ergonomi düzenlemesi başarının temel direklerindendir.
Rehabilitasyon
Subakromiyal dekompresyon sonrası rehabilitasyon, iyileşmenin en önemli parçasıdır. Amaç; ağrıyı kontrol etmek, omuz hareket açıklığını koruyup geri kazanmak, rotator manşet ve skapular stabilizatör kasları güçlendirmek, postürü düzeltmek ve hastayı günlük yaşam ile sportif aktivitelere döndürmektir. Donuk omuz, omuz cerrahilerinin en önemli komplikasyonlarından olduğundan, güvenli olduğu anda pasif hareket egzersizlerine erken başlamak kritiktir.
Konservatif Tedavi (Cerrahi Olmadan)
- 0 - 2. Hafta: Aktivite modifikasyonu (baş üstü hareketlerden kaçınma), NSAİİ, buz uygulaması. Sarkaç (Codman) egzersizleri ve nazik pasif hareket egzersizleri. Posterior kapsül germe.
- 2 - 6. Hafta: Yapılandırılmış fizik tedavi: aktif yardımlı ve aktif hareket açıklığı, izometrik rotator manşet egzersizleri, skapular stabilizasyon, postür düzeltme.
- 6 - 12. Hafta: Theraband ile dirençli rotator manşet ve skapular kuvvetlendirme. İzokinetik egzersizler.
- 3 - 6. Ay: Spora özgü çalışmalar; baş üstü aktivitelere kademeli geri dönüş. Ergonomi düzenlemesi sürdürülür. Şikayetler sürerse cerrahi tedavi değerlendirilir.
İzole Subakromiyal Dekompresyon (ASD) Sonrası
- 0 - 1. Hafta: Omuz askısı (sling), buz ve elevasyon. Dirsek, el bileği ve parmak aktif hareket egzersizleri. Cerrahın izniyle sarkaç ve nazik pasif fleksiyon-dış rotasyon egzersizleri başlatılır.
- 1 - 3. Hafta: Sling kademeli olarak çıkarılır. Pasif ve aktif yardımlı omuz hareket egzersizleri yoğunlaşır. Skapular izometrik egzersizler başlar. Tam pasif hareket açıklığı hedeflenir.
- 3 - 6. Hafta: Aktif hareket egzersizleri başlar; tam aktif hareket açıklığı hedefi. Hafif izometrik rotator manşet egzersizleri. Postür çalışmaları.
- 6 - 12. Hafta: Theraband ile dirençli rotator manşet ve skapular kuvvetlendirme. Hafif kaldırma egzersizleri. Bisiklet, yüzme (yara iyileştikten sonra).
- 3 - 6. Ay: İleri kuvvetlendirme. Spora özgü drillere ve atış/fırlatma mekaniği çalışmalarına kademeli dönüş.
- 4 - 6. Ay: Sportif aktivitelere ve baş üstü mesleki aktivitelere tam dönüş.
Rotator Manşet Onarımı Eklendiğinde Rehabilitasyon
Eğer ameliyatta rotator manşet onarımı da yapıldıysa rehabilitasyon protokolü daha kısıtlıdır. Detaylı protokol yırtık boyutuna göre kişiselleştirilir.
- 0 - 4. Hafta: Omuz askısı (sling) tam zamanlı (uyurken bile). Sadece pasif hareket egzersizleri (cerrahın belirlediği sınırlarda). Aktif hareket ve dirence karşı çalışma yasak.
- 4 - 6. Hafta: Sling çıkarılır. Yer çekimine karşı egzersizler başlanır.
- 6 - 12. Hafta: Aktif yardımlı ve aktif hareket açıklığı egzersizleri başlar. Skapular izometrik egzersizler.
- 3 - 4. Ay: Hafif kuvvetlendirme (theraband). Ağırlık kaldırma yasak.
- 4 - 6. Ay: İleri kuvvetlendirme; günlük aktivitelere tam dönüş.
- 6 - 12. Ay: Spora ve baş üstü aktivitelere tam dönüş cerrahın izniyle.
Spora ve Aktiviteye Dönüş Kriterleri
- Tam ağrısız omuz hareket açıklığı (fleksiyon ≥150°, abdüksiyon ≥150°, dış rotasyon ≥60°)
- Rotator manşet ve skapular kas gücünün karşı omzun en az %85 - 90'ına ulaşması
- Aktivite sonrası şişlik veya ağrı yok
- Spora özgü drillerin ağrısız tamamlanması
- Atış / fırlatma mekanikleri kontrolü
- Cerrah ve fizyoterapist onayı
Önerilen Aktiviteler
- Sabit bisiklet, eliptik, yürüyüş
- Yüzme (yara iyileştikten sonra, kademeli)
- Düşük darbeli kondisyon ve kuvvet egzersizleri
- Pilates, yoga (cerrahın izniyle; baş üstü pozları başlangıçta sınırlandırılabilir)
- Hafif rekreasyonel aktiviteler
İlk 3 - 6 Ay Kaçınılması Gerekenler
- Baş üstü ağırlık kaldırma
- Ani çekme veya çekiştirme hareketleri
- Atış / fırlatma sporları (beyzbol, voleybol, hentbol)
- Tenis (servis ve smaç)
- Temaslı sporlar
- Omuz üstüne yatma (özellikle ilk 3 ay)
- Postür bozan uzun süreli oturuş, mesleki tekrarlayan baş üstü hareketler
Yaşam Tarzı ve İyileşme Önerileri
- Ev egzersiz programını her gün düzenli yapın — özellikle pasif hareket ve postür egzersizleri donuk omuz gelişimini önlemenin en etkili yoludur
- Sigara içmeyin (yara iyileşmesi ve donuk omuz riski)
- Diyabet hastalarında kan şekerini sıkı kontrol edin (donuk omuz riski)
- Postür ve ergonomi: Masa başı çalışırken monitör yüksekliğine ve oturma postürüne dikkat edin
- Mesleki düzenleme: Baş üstü tekrarlayan hareketleri minimize edin; gerekirse iş yerinde ergonomi danışmanlığı alın
- Uyku için ilk haftalarda yarı oturur pozisyon (yastıklarla destek) ağrıyı azaltır
- Omuz üstüne yatmaktan ilk 3 ay kaçının
- Düzenli kontrol muayenelerine gelin (4 - 6. hafta, 3. ay, 6. ay)
Beklenebilecek Sonuçlar
Çoğu subakromiyal dekompresyon hastası cerrahi sonrası 6 - 12 haftada günlük yaşam aktivitelerine ağrısız döner. Gece ağrısı en hızlı düzelen şikayetlerden biridir; çoğu hasta ilk haftalarda gece uykuya kavuşur.
Sportif ve baş üstü mesleki aktivitelere tam dönüş 3 - 4 ayda olur. Eşlik eden rotator manşet onarımı yapıldıysa iyileşme süresi 6 - 9 aya uzar. Modern artroskopik teknik, doğru endikasyon ve disiplinli rehabilitasyon ile hasta memnuniyeti yüksektir. Postür düzeltme, fizik tedavi ve mesleki ergonomi başarının uzun dönem korunması için kritik faktörlerdir.
Bu Tedavi Sizin İçin Uygun Mu?
Her hastanın durumu farklıdır. Detaylı muayene ve görüntüleme sonrasında sizin için en uygun tedavi planı oluşturulacaktır.
Subakromiyal Sıkışma Sendromu hakkında daha fazla bilgi almak ister misiniz?
Randevu Al