Total Diz Protezi
Hasarlı diz ekleminin metal ve polietilenden oluşan yapay eklemle değiştirilmesi
Genel Bilgiler
Total diz protezi (artroplasti); hasarlı kıkırdak ve kemiğin çıkarılarak yerine metal ve özel plastikten üretilmiş yapay bir eklem yerleştirildiği cerrahi bir işlemdir. Amaç; ağrıyı gidermek, hareket açıklığını kazandırmak ve yaşam kalitenizi iyileştirmektir. Protezin 3 temel bileşeni vardır: femur (uyluk kemiği), tibia (kaval kemiği) ve insert (iki parça arasına yerleştirilen plastik parça).
Modern Protezin Özellikleri
- Uzun ömürlü: %90'dan fazlası 15 - 20 yıl sonra hâlâ sorunsuz çalışır.
- Biyouyumlu: Titanyum, kobalt-krom ve medikal polietilen.
- Kişiye özel: Dizinizin anatomisine göre boyutlandırılır.
- Kısa iyileşme: Günlük aktivitelere çoğunlukla 4 - 6 haftada dönülür.
Kimler İçin Uygundur
Total diz protezi, ileri evre eklem hasarına bağlı ağrı ve hareket kısıtlılığı yaşayan ve ilaç, fizik tedavi, enjeksiyon gibi konservatif tedavilerden yeterli yarar görmeyen hastalar için düşünülür. Yaş değil, ağrı belirleyicidir. Çoğu hasta 50 - 80 yaş aralığındadır; ancak kesin bir yaş veya kilo sınırı yoktur. Karar, yaşam kalitenize etkisiyle verilir.
Başlıca Endikasyonlar
- İleri evre osteoartrit (en sık görülen nedendir) veya şekil bozukluğuna bağlı kireçlenme
- Romatoid artrit ve diğer inflamatuar (romatolojik) eklem hastalıkları
- Post-travmatik artrit (önceki yaralanmalara bağlı eklem hasarı)
Değerlendirilecek Belirtiler
- Gün içinde ve istirahatte bile süren inatçı diz ağrısı
- Yürüme, merdiven çıkma ve oturduğu yerden kalkmada zorluk
- İlaç ve fizik tedaviye rağmen geçmeyen şişlik
- Dizde görünür şekil bozukluğu (içe ya da dışa eğrilik)
Cerrahi Teknik & İlk 3 Hafta
Total diz protezi tipik olarak 60 - 90 dakika süren bir işlemdir. Hasarlı kıkırdak ve kemik hassas ölçülerle çıkarılır; protezin oturacağı yüzeyler özel kılavuzlarla şekillendirilir ve metal-polietilen bileşenler yerleştirilir.
Ameliyat Süreci
- Anestezi: Spinal / epidural (belden iğne) ya da genel anestezi uygulanır; hangisinin uygun olduğu anestezi uzmanı tarafından birlikte belirlenir
- Cerrahi yara: Dizin ön yüzünde ortalama 10 - 12 cm'lik bir kesi açılır. Diz kapağı yana kaydırılarak eklem yüzeyi ortaya çıkarılır
- Yüzey hazırlığı: Hasarlı kıkırdak ve kemik hassas ölçülerle çıkarılır; protezin oturacağı yüzeyler özel kılavuzlarla şekillendirilir
- Bileşenlerin yerleştirilmesi: Femur ve tibia metal bileşenleri yerleştirilir; aralarına polietilen bir parça konur. Eklem dengesi ve hareket açıklığı test edilir
- Süre: 60 - 90 dakika
Hastane Süresi ve İlk Mobilizasyon
Çoğu hasta için 2 - 3 gece hastanede yatış yeterlidir. İlk 24 saat içinde fizyoterapist eşliğinde destekli ayağa kaldırma ve birkaç adım yürüme başlanır. Egzersizler gösterilir ve fizyoterapist yardımıyla yaptırılır.
Taburculuk Bilgileri
Hastalar genellikle 2 gece hastane yatışından sonra taburcu olur. Ameliyatın ertesi günü fizyoterapist eşliğinde ilk kez ayağa kaldırılır ve yürüteç (walker) ile yürümeye başlar. İlk gün fizyoterapist eşliğinde alt ekstremite kapalı zincir ile kuadriseps ve hamstring güçlendirme egzersiz eğitimi verilir; bu egzersizleri her gün 3 - 4 kez yapmanız önemlidir.
Taburculuk sonrası günde 5 kez 15 dakika havlu üzerinden buz uygulanması önerilir. Kan sulandırıcı ilacın 3 hafta boyunca kullanılması gereklidir. Varis çorabını ameliyat olduğunuz bacağa 3 hafta, diğer bacağa 1 hafta takmanız gerekir.
Ameliyat Sonrası Erken Dönem (İlk 3 Hafta)
Her hafta kontrole gelmeniz önerilir. Bu kontrollerde egzersizleriniz değerlendirilir, pansumanlarınız yenilenir ve ilaçlarınız reçete edilir. İlk 3 haftalık dönemde varis çorabınızı giymeniz ve kan sulandırıcınızı kullanmanız önemlidir.
- Yara takibi: Enfeksiyon açısından akıntı, ileri derecede kızarıklık, ısı artışı takip edilir
- Eklem hareket açıklığı: Dizinizi tamamen dümdüz uzatabilmeniz ve her hafta dizinizi bükme miktarınızın artması önemlidir
- Ağrı: Ağrının giderek azalması normal süreçtedir; diz çevresi yumuşak dokuların proteze ve hareketlere uyum sağladığını gösterir
- Derin ven trombozu (pıhtı): Ameliyat sonrası nadir görülen ancak gelişmesi halinde önemli bir durumdur. Varis çorabını düzenli giymeniz ve kan sulandırıcınızı düzenli kullanmanız bu durumu büyük ölçüde engeller
Riskler & Komplikasyonlar
Total diz protezi, modern ortopedinin en güvenli ve en sık uygulanan büyük cerrahilerinden biridir; ciddi komplikasyon oranı %2'nin altındadır. Yine de bilinçli bir hasta olmak için olası riskleri bilmeniz önemlidir.
Sık Görülenler (%2 Altı)
- Yüzeyel yara yeri enfeksiyonu (genellikle antibiyotikle tedavi edilir)
- Derin ven trombozu (pıhtı) — ilaç profilaksisi ile büyük oranda önlenir
- Ameliyat sonrası kanama ve geçici morarmalar
Daha Nadir Görülenler
- Protez gevşemesi veya zamanla aşınma
- Eklem sertliği — yoğun fizik tedavi ile büyük ölçüde önlenir
- Sinir veya damar yaralanması (çok nadir)
Hemen Doktorunuzu Arayın
- Ani artan ağrı veya şişlik
- 38 °C üzeri ateş
- Bacakta tek taraflı sert şişme, kızarıklık ya da nefes darlığı
- Yara yerinden akıntı veya kötü koku
Rehabilitasyon
Başarılı iyileşmenin anahtarı; düzenli ve tarif edilen şekilde fizik tedavi, dengeli beslenme, sigaranın bırakılması ve sağlık ekibinizle açık iletişimdir. Doktorunuzun tavsiyelerini dinlediğiniz ve egzersiz programına bağlı kaldığınız sürece ameliyat sonrasında %90 oranında ağrı şikayetlerinde azalma sağlanır. Protezin ortalama ömrü 15 - 20 yıldır.
Rehabilitasyon Zaman Çizelgesi
- 1 - 7 Gün: Yatakta egzersizler; destekli ayağa kalkış, ev içinde yürüyüşler
- 1 - 3. Hafta: Walker / baston ile kısa mesafe yürüyüş
- 3 - 6. Hafta: Günlük aktiviteler, araç kullanımı başlar
- 6 - 12. Hafta: Düşük tempolu spor, yüzme, bisiklet
- 3 - 6. Ay: Tam güç ve hareket açıklığı kazanılır. Spor salonuna başlanabilir
- 1 yıl ve sonrası: Uzun vadeli sonuç; yıllık takip
Aktiviteye Dönüş Zamanları
- Kısa mesafeli yürüyüş: 3 hafta sonra başlanır
- Araba kullanma: 3 hafta sonra başlanır
- Kısa koşular, hafif egzersizler: 6 hafta sonra başlanabilir
- Uzun koşular, spor salonunda ağırlık egzersizleri: 3 ay sonra başlanabilir
Başarılı İyileşmenin Anahtarı
Düzenli fizik tedavi, dengeli beslenme ve sağlık ekibinizle açık iletişim başarının temelidir. Vücut kütle indeksi (VKİ) yüksek hastaların kilo vermesi önerilir.
Yüksek darbeli sporlardan (futbol, voleybol, basketbol) uzun vadede kaçınmak protez ömrünü uzatır.
Bu Tedavi Sizin İçin Uygun Mu?
Her hastanın durumu farklıdır. Detaylı muayene ve görüntüleme sonrasında sizin için en uygun tedavi planı oluşturulacaktır.
Total Diz Protezi hakkında daha fazla bilgi almak ister misiniz?
Randevu Al