Omuzun ve Labrumun Görevi

• Eklem stabilitesi: Omuz, top-yuva yapısında bir eklemdir. Yuva (glenoid) sığ olduğu için stabilitenin büyük kısmını labrum ve bağ-kapsül kompleksi üstlenir.
• Yuva derinleştirme: Labrum, glenoid yuvasının derinliğini yaklaşık %50 oranında artırarak humerus başının yerinde kalmasını sağlar.
• Bağ tutunma noktası: Glenohumeral ligamanlar (özellikle alt glenohumeral ligaman) labruma yapışır; bu nedenle labral yırtıkta bağ kompleksinin işlevi de bozulur.
• Propriyosepsiyon: Labrum ve kapsüldeki reseptörler omzun pozisyon hissini sağlar; yırtık sonrası bu his bozularak "omzum çıkacak" güvensizliği gelişir.
• İyileşme potansiyeli: Labrum kısmen damarlanan bir dokudur; iyileşme başarısı yırtığın yerine, şekline ve eşlik eden kemik kaybına göre değişir.

Kemik Kaybına Göre Sınıflandırma

• Klasik (yumuşak doku) Bankart: kemik kaybı yok, onarım başarısı yüksek
• Bony Bankart (kemik kayıplı): glenoid kenarda kemik fragmanı; kemik kaybı %20 altında onarım uygundur
• Geniş kemik kaybı (>%20): yalnız Bankart onarımı yetersiz kalabilir; kemik bloğu (Latarjet) gerekebilir

Yırtık Tipleri

• Klasik Bankart: yumuşak doku yırtığı; en sık görülen patern; genç hastalarda akut çıkık sonrası
• Posterior Bankart: genelde elektrik çarpması, epilepsi gibi nöbet geçiren hastalarda ve profesyonel sporcularda görülen bir durumdur
• Bony Bankart: glenoid kenarda kemik fragmanı içeren yırtık; tekrarlayan çıkıklarda görülür
• ALPSA (Anterior Labroligamentous Periosteal Sleeve Avulsion): labrum periostla birlikte aşağı kayar; medialize iyileşir
• Perthes lezyonu: labrum kopar fakat periost sağlam kalır; MR'da kolay atlanabilir
• HAGL (Humeral Avulsion of Glenohumeral Ligaments): bağ humerus tarafından kopar; nadirdir, ayrı onarım gerekir

Ne Hissedilir, Nasıl Teşhis Edilir

• Omuzun çıkacak gibi hissedilmesi: özellikle kol başüstüne kaldırılıp dışa döndürüldüğünde
• Tekrarlayan çıkık veya subluksasyon: omuzun yerinden çıkıp kendi kendine ya da müdahale ile yerine oturması
• Ağrı: uyku sırasında ya da omuz üstüne yatıldığında, baş üstü aktivitelerde
• Güç kaybı: özellikle dışa rotasyon ve abdüksiyonda
• Tıkırtı / Çıt sesi: hareket sırasında mekanik his ve ses
• Güvensizlik: atış, servis, baş üstü uzanma gibi hareketlerde "boşa gelme" hissi

Tanı Yöntemleri

Fizik muayenede Apprehension, Relocation ve Sulcus testleri uygulanır. Daha önce yaşanan çıkıklar, çıkığın oluş şekli ve omuzdaki güvensizlik hissi ayrıntılı sorgulanır. Düz grafiler kemik kaybı, Hill-Sachs lezyonu ve eklem yapısının değerlendirilmesi için çekilir. MR, labrum ve bağ yapılarını gösterir; gerekli durumlarda eklem içine kontrast verilerek çekilen MR-artrografi labral yırtığı saptamada altın standarttır. Tekrarlayan çıkıklarda glenoid kemik kaybını ölçmek için BT istenir. Kesin karar ve tedavi planlaması artroskopi sırasında, yırtığın doğrudan görülmesiyle yapılır.

Avantajları

En önemli avantaj uzun vadede tekrarlayan çıkıklar nedeniyle gelişebilecek glenoid kemik kaybını ve omuz artrozunu önler. Ameliyat olmama durumunuzda omuz hızlıca tekrarlayan çıkıklar yaşar, ekstra başka yapılarda yırtıklar gelişir ve eklem hasarı artar.

• Cerrahi süre: Ortalama 60 - 90 dakika; genel anestezi (interskalen blok ile birlikte uygulanabilir)
• Ertesi gün taburculuk
• Küçük kesiler (1 cm), daha az ağrı, daha düşük enfeksiyon riski ve daha iyi hareket açıklığı

Dezavantajları

• 4 - 6 hafta süreyle omuz askısı (sling) takmanız gerekir. Bu sürede omzu fazla hareket ettirmeniz erken dönemde tekrar yırtığa sebep olabilir.
• Dış rotasyon (kolu dışa çevirme) hareketi belirli bir süre tamamen, ardından belirli açıya kadar kısıtlanır; bu nedenle özellikle ilk 2 - 3 ay omuz sertliği gelişebilir, ancak fizik tedavi ile tamamen iyileşebilen bir durumdur.
• Kemik kaybı yüksek olan hastalarda yalnız Bankart onarımı yeterli olmayabilir; Latarjet veya remplissage gibi ek işlemler gerekebilir.

Neden Bankart Onarımı

Labrum ve glenohumeral bağ kompleksi; omuz ekleminde stabilite, propriyosepsiyon ve humerus başının yuvada tutulması gibi kritik görevler üstlenir. Bu nedenle mümkün olan en fazla sağlıklı labrum dokusunun korunması, ilerleyen yıllarda gelişebilecek tekrarlayan çıkıklar, glenoid kemik kaybı ve omuz artrozunun önlenmesi açısından büyük önem taşır. Araştırmalar, ilk omuz çıkığı sonrası cerrahi onarım yapılmayan genç ve aktif hastalarda tekrar çıkma riskinin %70 - 90'a ulaştığını göstermektedir.

Kimlere Uygulanır

Artroskopik Bankart onarımı; labrumun ön-alt bölümünden kopmuş ve glenoid kemik kaybı %20 altında olan, çapalar ile yeniden tutturulup iyileşmesi beklenen yırtıklarda uygulanır.

• Travma sonrası ilk omuz çıkığı geçirmiş aktif sporcular
• Tekrarlayan omuz çıkığı veya subluksasyon yaşayan hastalar
• Temaslı veya baş üstü spor yapanlar (futbol, basketbol, voleybol, güreş, jimnastik)
• 35 yaş altı genç hastalar
• MRI ile klasik Bankart, ALPSA veya Perthes lezyonu saptanan bireyler
• Genel anestezi/cerrahiye uygun sağlık durumundaki kişiler